Bệnh viêm da cơ địa là gì? Có chữa khỏi được không? Cách phòng tránh ra sao?

Theo các nghiên cứu, tỷ lệ người mắc viêm da cơ địa ngày càng tăng cao. Bệnh da liễu này có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi, giới tính nào. Hiểu được viêm da cơ địa là gì, nguyên nhân, biểu hiện, bệnh có chữa khỏi được không và biết cách phòng tránh sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe của bản thân mình.

Bệnh viêm da cơ địa là gì?

Viêm da cơ địa (còn gọi là chàm, eczema, sẩn ngứa Besnier, bệnh liken đơn mạn tính) là một bệnh lý mãn tính khiến da mẩn đỏ và ngứa. Trên bề mặt da nổi nhiều mụn nước và vảy tiết.

Bệnh này xảy ra theo từng đợt, có thể gặp ở mọi lứa tuổi, thường thấy nhất là ở trẻ nhỏ, bắt đầu từ những tổn thương dạng chàm trên da và gây ngứa. Eczema có thể xuất hiện tại bất cứ vị trí nào trên cơ thể, từ mặt, bàn tay, cánh tay, bàn chân, cẳng chân, lưng, ngực,...

Viêm da cơ địa có xu hướng bùng phát thành nhiều đợt cấp theo từng giai đoạn. Bệnh có thể xuất hiện cùng với dấu hiệu hen phế quản hoặc sốt.

Nguyên nhân bệnh viêm da cơ địa

Theo tài liệu “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh da liễu”, viêm da cơ địa là một bệnh về dị ứng, liên quan đến môi trường, hệ miễn dịch và tính di truyền.

Môi trường sống

• Ô nhiễm môi trường: khói bụi, bụi bẩn, rệp, bọ,...
• Các dị nguyên trong nhà: lông động vật, nhà cửa, vật dụng,...
• Dị ứng với thức ăn: dị ứng sữa bò hay trứng, tuy hiếm gặp nhưng cũng có những trường hợp viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh liên quan đến chứng này,...
• Thời tiết thay đổi, dị ứng thời tiết: hanh khô, thay đổi nhiệt độ hoặc chuyển lạnh đột ngột
• Dị ứng với hóa chất tẩy rửa, xà phòng,...
• Nhiễm khuẩn tụ cầu vàng,...

Yếu tố di truyền

Qua nghiên cứu cho thấy người bệnh viêm da cơ địa có xuất hiện đột biến gen mã hóa các protein cấu trúc biểu bì. Do đó, nếu cả bố mẹ đều mắc bệnh thì 79% con cái sinh ra mắc bệnh giống cha mẹ. Thống kê bệnh học cũng cho thấy 73% trẻ em mắc bệnh có tiền sử gia đình có người mắc bệnh.

“Hàng rào” bảo vệ da bị tổn thương

Một làn da khỏe mạnh sẽ duy trì được độ ẩm và bảo vệ cơ thể người khỏi vi khuẩn, các chất gây kích thích và dị nguyên. Làn da bị suy giảm nồng độ lipid (ceramides, acid béo, cholesterol, lipid gian bào, men tiêu protein nội sinh trên da tăng cao…) khiến da bị khô, mất nước, tế bào da biến dạng, mất sức đề kháng. Đó là điều kiện thuận để vi khuẩn và các dị nguyên xâm nhập dẫn đến viêm da cơ địa.

Rối loạn hệ miễn dịch

• Tùy vào từng giai đoạn của bệnh sẽ có các hiện tượng tăng giảm đáp ứng miễn dịch với các tác nhân viêm khác nhau.
• Sự mẫn cảm quá mức của trung gian miễn dịch IgE trong bệnh nhân.

Biểu hiện bệnh viêm da cơ địa

Tùy theo lứa tuổi mà bệnh viêm da cơ địa có những biểu hiện, triệu chứng khác nhau.

Bệnh viêm da cơ địa ở trẻ sơ sinh

• Trẻ thường mắc bệnh sớm ở khoảng 3 tuần tuổi. Trên da xuất hiện các vết phát ban đỏ, mụn nước nông dễ vỡ, hạch lân cận và sưng to
• Vị trí thường bị viêm da: hai má, da đầu, trán, cổ, thân mình, mặt dưới các chi. Khi trẻ biết bò thì sẽ thấy xuất hiện các tổn thương trên đầu gối.
• Trẻ bị dị ứng với một số đồ ăn như: Sữa, thịt bò, hải sản…
• Bệnh có thể lặn rồi tái phát, nhạy cảm với các yếu tố môi trường, thay đổi khí hậu, trẻ mọc răng, tiêm chủng,...
• Hầu hết bệnh sẽ tự khỏi khi trẻ được 18-24 tháng

Bệnh viêm da cơ địa ở trẻ em

• Thường phát triển bệnh từ thời kỳ sơ sinh
• Biểu hiện: các vết sần đỏ trên da, vết trợt, mảng da dày, các nốt mụn nước khu trú hoặc lan tỏa cấp tính, có thể có nhiễm khuẩn thứ phát
• Vị trí thường gặp là ở kheo tay/chân, nếp gấp khuỷu tay, 2 bên mí mắt, cổ và xuất hiện vết sạm da mạng lưới, ít khi ở mặt duỗi các chi
• Bệnh thường biểu hiện cấp tính nếu trẻ tiếp xúc với động vật, gia cầm hoặc mặc đồ len, đồ dạ
• Trẻ thường biếng ăn và suy dinh dưỡng
• Khoảng 50% trẻ sẽ khỏi bệnh khi được 10 tuổi

Bệnh viêm da cơ địa ở người lớn

• Biểu hiện bệnh: các nốt mụn, sần đỏ dẹt, có vùng da mỏng trên mảng da dày, lichen hoá, ngứa,..
• Vị trí xuất hiện: trên nếp gấp tay, nếp gấp chân, cổ hoặc rốn. Ngoài ra, người bệnh có thể bị viêm da xung quanh mí mắt và bị chàm ở vú
• Có 20-80% người bệnh bị viêm da cơ địa ở lòng bàn tay và ở chân. Đây cũng được xem là dấu hiệu đầu tiên của bệnh
• Bệnh thường tái phát nhiều lần và có tính chất mãn tính.
• Viêm da cơ địa ở người lớn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như dị nguyên, tâm sinh lý và môi trường, thời tiết

Biểu hiện khác của bệnh viêm da cơ địa

• Khô da do mất nước qua biểu bì
• Da đóng vảy như da cá, da vùng lòng bàn tay, bàn chân dày, dày sừng nang lông và lông mi thưa
• Viêm môi bong vảy
• Một số dấu hiệu ở mắt như: mi dưới có 2 nếp gấp, thâm sạm quanh mắt, viêm kết mạc mắt tái diễn nhiều lần gây ra lộn mi, có thể có đục thủy tinh thể
• Chứng da vẽ nổi trắng

Bệnh viêm da cơ địa có chữa khỏi được không?

Bệnh viêm da cơ địa dễ tái phát và thường kéo dài dai dẳng. Do đó, bệnh nhân cần được điều trị trong khoảng thời gian dài, thường nhiều tháng đến nhiều năm để được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh vẫn có thể tái phát sau đó.

Hiện tại vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu với bệnh da liễu mãn tính này. Một số biện pháp để làm giảm các triệu chứng của bệnh gồm:

Sử dụng thuốc

• Thuốc dạng kem điều trị ngứa và giúp phục hồi làn da: Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định corticoid dạng kem hoặc mỡ bôi trực tiếp lên da. Một số loại kem khác chứa nhóm thuốc ức chế calcineurin như tacrolimus và pimecrolimus tác động lên hệ miễn dịch,...
• Thuốc chống nhiễm trùng: kháng sinh dạng kem bôi để điều trị chứng nhiễm khuẩn trên da trên nền vết thương hở
• Thuốc kháng viêm
• Thuốc uống
• Thuốc mới điều trị viêm da cơ địa nặng: dupiluma

Liệu pháp ánh sáng

Cho da tiếp xúc với ánh sáng mặt trời (những loại ánh sáng khác như tia cực tím UVA, UVB cũng được chỉ định sử dụng đơn độc hoặc kết hợp với thuốc)

Băng ướt

Cho bệnh nhân viêm da cơ địa quấn băng ướt quanh vùng da tổn thương sau khi đã bôi corticoid. Phương pháp này thường được áp dụng cho những bệnh nhân có vùng tổn thương lan rộng và thường được thực hiện trong bệnh viện bởi những điều dưỡng có kinh nghiệm.

Điều trị bệnh viêm da cơ địa cho trẻ sơ sinh

• Định danh và tránh các tác nhân gây kích thích da
• Tránh để da tiếp xúc với nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
• Dưỡng ẩm da cho trẻ bằng dầu, kem dưỡng ẩm hoặc các dạng thuốc mỡ.

Cách phòng tránh bệnh viêm da cơ địa

• Dưỡng ẩm da, tránh tình trạng khô da, da mất nước
• Tránh tiếp xúc với các tác nhân của bệnh là mồ hôi, bụi bẩn, ô nhiễm,...
• Trẻ em có nguy cơ mắc viêm da cơ địa nên tránh một số loại thực phẩm như trứng, sữa, đậu nành và lúa mì,...
• Phát hiện sớm các tác nhân gây dị ứng
• Sử dụng xà phòng dịu nhẹ, tránh dùng xà phòng hoặc các chất có độ tẩy rửa mạnh vì có thể làm mất lớp dầu tự nhiên trên da dẫn đến khô da,...
• Nếu buộc phải tiếp xúc với các chất tẩy rửa hãy cẩn trọng đeo gang tay
• Không nên dùng nước nóng mà hãy dùng nước ấm khi tắm
• Không tắm quá lâu, thời gian đi tắm chỉ nên từ 10 - 15 phút
• Lau khô người sau khi tắm và thoa kem dưỡng ẩm khi da vẫn còn đang ẩm ướt
• Hạn chế mặc đồ len, đồ dạ, nên mặc đồ may bằng vải cotton
• Đối với trẻ nhỏ, cần vệ sinh sạch sẽ, giữ khô thoáng vùng tã lót cho trẻ
• Dọn dẹp nhà cửa, nơi làm việc, phòng ngủ sạch sẽ, tránh sự xâm nhập của vi khuẩn và dị nguyên
• Cân bằng độ ẩm không khí trong phòng vào mùa hanh khô

Sản phẩm hỗ trợ cải thiện và phòng ngừa bệnh viêm da cơ địa

Kem dưỡng ẩm Atopalm

Công dụng

Kem dưỡng Atopalm với công thức siêu dưỡng ẩm MLE, chứa các phytosterol và các thành phần khác chiết xuất từ thực vật và dầu tự nhiên nhẹ dịu với da

Công nghệ MLE mô phỏng giống với cấu trúc lá lipid tự nhiên của da, hỗ trợ tăng cường chức năng hàng rào da. Từ đó:

• Hỗ trợ dưỡng ẩm sâu
• Vitamin E hỗ trợ bảo vệ da khỏi các tác nhân gây hại từ môi trường
• Allantoin hỗ trợ làm dịu da, cho bạn làn da khỏe mạnh
• Phù hợp cho da mỏng, nhạy cảm, dễ bị dị ứng mỹ phẩm

Hướng dẫn sử dụng

• Đối với trẻ đang gặp phải các vấn đề về da cách 4 tiếng bôi một lần ( một ngày bôi 5-6 lần). Khi các vấn đề đã được cải thiện, nên tiếp tục duy trì bôi 1-2 lần/ ngày để dưỡng ẩm cho da và giúp da khỏe mạnh hơn
• Đối với trẻ bị khô nẻ da, bôi ngày 3 lần: sáng- trưa - tối
• Có thể bôi kem dưỡng ẩm này lên mặt, tay, chân... để giữ ẩm, cho da khỏe mạnh hơn

Kem mỡ đa năng Levomekol

Công dụng

Kem mỡ đa năng Levomekol giúp hỗ trợ điều trị các vấn đề ngoài da như:

• Viêm da có mủ, mụn nhọt
• Chống viêm loét, tiêu diệt vi khuẩn, trị xoắn khuẩn và chlamydia
• Trị mụn trứng cá, nám, vẩy nến, á sừng, các bệnh ngoài da hiệu quả nhanh
• Làm vết thương mau lành, vết trầy xước sau khi bôi thuốc từ 4-6 tiếng sẽ se lại, không nhiễm trùng, ko chảy nước.
• Trị các trường hợp vết thương viêm nhiễm, lở loét, có mủ, nhiễm khuẩn vết thương hở
• Bỏng nhẹ
• Giảm viêm và diệt khuẩn trĩ
• Giảm kích ứng da sau khi tẩy lông

Hướng dẫn sử dụng

Sau khi làm sạch da, lấy 1 lượng kem vừa đủ bôi lên vùng da cần điều trị

Trên đây là những kiến thức cần thiết về bệnh viêm da cơ địa cũng như cách phòng ngừa bệnh hiệu quả. Hy vọng chúng hữu ích với bạn đọc!

Tham vấn y khoa: Dược sĩ Hà Hằng